Artikelen en publicaties

ARTIKELEN

ARTIKEL ‘PROFESSIONELE CULTUUR EN WELBEVINDEN’.

Een Professionele Schoolcultuur kenmerkt zich door gedrag dat zowel leidt tot de doelen van de school als tot toename van welbevinden. Bovendien wordt gedrag dat hier tegenin gaat, vriendelijk doch duidelijk, begrensd.

IN MAART 2017 PUBLICEERDE HENK EEN ARTIKEL OVER WELBEVINDEN IN HET ONDERWIJSVAKBLAD JSW (JEUGD IN SCHOOL EN WERELD). HET IS EEN VOORPUBLICATIE IN HET KADER VAN ONS BOEK DAT BEGIN 2018 ZAL VERSCHIJNEN.

Lees dit artikel ‘Professionele cultuur en welbevinden’.

 

VOORKOM PESTEN ONDER COLLEGA’S MET GEZONDE SCHOOLCULTUUR

In september 2015 werd Henk geïnterviewd door een redacteur van Verus (voormalige Besturenraad) naar aanleiding van de zelfdoding van een docente die rapporteerde dat ze door collega’s gepest werd. Hij zette hierin een systemische visie op pestgedrag uiteen.

DIT ARTIKEL VERSCHEEN IN DE DIGITALE NIEUWSBRIEF VAN VERUS VAN 17 SEPTEMBER 2015.

Lees dit artikel ‘Voorkom pesten onder collega’s met gezonde schoolcultuur’

 

EEN HELDER TEGENOVER.

– Een helder tegenover is een stabiele volwassene die het kind liefdevol en krachtig begrenst.

Veel kinderen hebben een beschadigende levensgeschiedenis: hechtingsstoornissen, traumatische ervaringen, misbruik of verwaarlozing. In dit artikel onderzoeken we wat deze kinderen nodig hebben van leraren en andere beroepsopvoeders: een helder tegenover.

DIT ARTIKEL IS VERSCHENEN IN PIP – PEDAGOGIEK IN PRAKTIJK, NUMMER 82, DECEMBER 2014
Lees dit artikel ‘Een helder tegenover’

 

VEILIG OP SCHOOL. WAT KUN JIJ ERAAN DOEN?

– Artikel over (on)veiligheidsgevoelens op school en de rol van het stellen van heldere grenzen.

Dit najaar verscheen de derde druk van het boek ‘Bang voor boos?’ Dit boek is nog even actueel als 8 jaar geleden. In het blad PrimaOnderwijs.nl beschrijft Henk de essentie van dit boek in een kort artikel.

DIT ARTIKEL IS VERSCHENEN IN PRIMAONDERWIJS.NL, NUMMER 6, NOVEMBER 2014.

Om dit artikel te lezen, klik op: Veilig op school

 

OUDERS EN SCHOOL: EEN SYSTEEMBENADERING

– Een systemische visie op ouderbetrokkenheid

Onlangs verscheen het boek ‘Samen werken aan leren en opvoeden’, onder redactie van Ron Oostdam en Peter de Vries. In 18 hoofdstukken belichten vele auteurs een facet op het gebied van Ouderbetrokkenheid, ieder vanuit eigen expertise.

HENK GALENKAMP SCHREEF IN DIT BOEK HOOFDSTUK 4: ‘OUDERS EN SCHOOL: EEN SYSTEEMBENADERING’.

Voor meer informatie:
http://www.coutinho.nl/winkel/samen-werken-aan-leren-en-opvoeden-b-782.html

SYSTEMISCHE TEAMCOACHING IN HET ONDERWIJS

– Over disfunctioneel gedrag in teams als symptomen van trauma.

In ons werk met teams en managementteams botsen we soms op hardnekkige en disfunctionele gedragspatronen. Gedrag dat niet leidt naar de doelen van de school en het welbevinden van alle betrokkenen, maar juist ervan af. Gedrag dat vaak al heel lang in de school bestaat en wel moet stoppen! In dit artikel kunt u lezen hoe de inzichten uit de systemische benadering van Dr. Franz Ruppert u daarbij van dienst kunnen zijn.

DIT ARTIKEL IN GEPUBLICEERD OP ONZE WEBSITE, DECEMBER 2013

Jeannette Schut schreef dit artikel om daarmee de kern weer te geven van ons werk op diverse scholen.

Lees het gehele artikel ‘Systemische teamcoaching in het onderwijs’.

 

DE WERKGEVERSROL VAN DE RAAD VAN TOEZICHT

Naast de toezichthoudende, de ambassadeurs- en de klankbordrol bezit een Raad van Toezicht ook de werkgeversrol. Onderdeel hiervan is de beoordeling van de Bestuurder / College van Bestuur. In dit artikel wordt een model gepresenteerd om de beoordeling van de bestuurder op transparante en effectieve wijze vorm te geven.

DIT ARTIKEL IS GEPUBLICEERD OP ONZE WEBSITE, OKTOBER 2013

Henk Galenkamp is sinds 4 jaar lid van de Raad van Toezicht van de Stichtingen ZWN en VSDH (Vrije scholen in Den Haag, Leiden en Rotterdam) en heeft in samenwerking met de voorzitter van deze Raad een gesprekscyclus ingevoerd, met als doel de beoordeling van de bestuurder te professionaliseren. Dit artikel is een weergave van deze procedure.

Lees het gehele artikel ‘De werkgeversrol van de Raad van Toezicht’ (PDF, 141 kB)

 

WORDT EEN BEGRENSDE BEGELEIDER

Contact is essentieel in het werk van een begeleider van leerlingen, zowel bij persoonlijke moeilijkheden als bij keuzevraagstukken. Dit vraagt van de begeleider dat hij zijn grenzen helder heeft. Echt contact kan immers alleen aan de grens ontstaan.

VERSCHENEN IN BIJ DE LES JAARGANG 9, NR 7, SEPTEMBER 2013

Henk Galenkamp was jarenlang schooldecaan, leerlingbegeleider en vertrouwenspersoon. Nu geeft hij training, coaching of supervisie, onder meer aan begeleiders. Hij beschrijft in dit artikel een wezenlijke vaardigheid die nodig is om dit werk effectief te kunnen doen: grenzen stellen aan gedrag met behoud van relatie.

Lees het hele artikel ‘Wordt een begrensde begeleider’ (PDF, 386 kB)

WANNEER DOEN WE HET GOED VOOR ELKAAR

Een school, een team, een directeur, een medewerker is pas werkelijk duurzaam succesvol als deze wederzijds goede relaties onderhoudt met zijn stakeholders. Mutual Sustainability als methode om effectief vorm te geven aan deze relaties.

VERSCHENEN IN SCHOOLMANAGEMENT TOTAAL, APRIL 2013

Samen met Gerard Claassen, een van de grondleggers van Mutual Sustainability en Marcel Bos van ScoliX schreef Henk dit artikel. Het sluit naadloos aan bij de relationele benadering van Bureau Galenkamp&Schut als middel om succesvol te zijn.

Lees het hele artikel ‘Wanneer doen we het goed voor elkaar’

 

CONTACT EN BEZIELING BOUWSTENEN VAN PROFESSIONELE SCHOOLCULTUUR

Advertorial over het realiseren van een professionele schoolcultuur op basisscholen.

VERSCHENEN IN BASISSCHOOL MANAGEMENT, JAARGANG 27, NR 3, APRIL 2013

Lees deze advertorial ‘Contact en bezieling bouwstenen van professionele schoolcultuur’.

 

PARADOXEN EN KEUZES IN HET FINSE ONDERWIJSMODEL

Al jaren blijkt uit internationaal onderzoek (PISA-onderzoeken) dat Finland een onderwijssysteem heeft ontwikkeld dat in de top drie staat wat betreft de opbrengsten ervan. Hoe doen ze dat?

VERSCHENEN IN HET BLAD ‘VAN TWAALF TOT ACHTIEN’, APRIL 2013.

Henk Galenkamp schreef dit artikel na bezoek aan een Seminar van Pasi Sahlberg, een Finse onderwijsspecialist. Over lef en vertrouwen.

Lees meer in het artikel ‘Paradoxen en keuzes in het Finse onderwijsmodel

 

EEN PESTPROTOCOL IS NIET GENOEG. CREËER SAMEN MET DE OUDERS EEN GOED PEDAGOGISCH KLIMAAT.

Pesten tegengaan werkt ’t beste wanneer de aanpak wordt gedragen door school én ouders.

In dit artikel wordt Henk Galenkamp geïnterviewd. Het is verschenen in het digitale blad POdium, een uitgave van de PO-Raad, maart 2013.

Lees dit artikel hier (doorscrollen naar pagina 7).

Naar aanleiding van dit artikel heeft Henk Galenkamp ook een blog geschreven onder de titel ‘Het thema ‘pesten’, vanuit systemisch perspectief’.
Om naar onze blogpagina te gaan, klik hier.

 

 IS UW SCHOOLORGANISATIE GEBOUWD VOOR DE TOEKOMST?

Een heldere koers, integraal management en leraren die zich ontwikkelen tot professionals: dat leidt tot scholen die gebouwd zijn voor de toekomst.

DIT ARTIKEL IS GEPUBLICEERD OP ONZE WEBSITE, JANUARI 2013

In de periode september 2011 – januari 2013 heeft Bureau Galenkamp&Schut diverse missie-visie trajecten uitgevoerd voor verschillende scholen. Deze trajecten waren een onderdeel van het project ‘Gebouwd voor de Toekomst’, waarbij, in lijn met de missie-visie van de school, de schoolleiding het integraal management implementeert en de leraren zich ontwikkelen tot professionals.

Lees meer in het artikel ‘Is uw schoolorganisatie gebouwd voor de toekomst?’ (PDF, 337 kB)

 

GEZONDHEID IN ORGANISATIES EN SYSTEMISCH WERK

 Mensen stellen ons soms twee vragen: ‘Wat is systemisch werk?’ en ‘Wat bedoelen jullie met gezondheid in systemen”?’
In dit artikel geven we uitvoerig antwoord op deze twee vragen, in hun onderlinge samenhang.

DIT ARTIKEL IS OP ONZE WEBSITE GEPUBLICEERD, JULI 2012.

De kern van ons werk bestaat uit training en coaching van mensen individueel en in teamverband. Wij hanteren hierbij een systemische blik. Hierbij wordt glashelder welk gedrag bijdraagt aan de gezondheid van de organisatie en haar medewerkers. Dit is een voorwaarde voor het behalen van de beoogde resultaten en doelen van de organisatie. De kern: ‘Resultaatgerichtheid via sturen op de onderlinge interacties tussen medewerkers’.

Lees meer in ons artikel ‘Gezondheid in organisaties en systemisch werk’ (PDF, 412 kB)

 

LEIDINGGEVEN VANUIT ANGST OF VANUIT AUTONOMIE.

Twee fundamenteel verschillende vormen van leidinggeven, wat tot uiting komt in specifiek taalgebruik en kenmerkend gedrag. Leiderschap vanuit autonomie draagt bij aan het ontstaan van een professionele schoolcultuur.

VERSCHENEN IN: MESOMAGAZINE, 31E JAARGANG NUMMER 181, DECEMBER 2011

In dit artikel, geschreven door Henk Galenkamp en Frank Weijers, wordt leiderschap (in het onderwijs, maar ook in andere sectoren) onderzocht in termen van ‘angst’ of ‘autonomie’. Alleen leiderschap vanuit autonomie heeft verlangen – om mooi onderwijs te creëren – als bron. Leiderschap vanuit angst leidt tot een angstcultuur in de organisatie. Leiderschap vanuit autonomie is een voorwaarde voor een professionele cultuur. Beide vormen van leiderschap laten zich herkennen aan specifiek taalgebruik en dominant gedrag. In dit artikel wordt een richting gewezen om tot een professionele organisatie te komen.

Lees meer in de publicatie ‘Leidinggeven vanuit angst of vanuit autonomie‘ (PDF, 205 kB)

KOERSBOEKJE VOORKOMT IRRITATIES.

Het formuleren van een gezamenlijke koers is dé manier om de opbrengsten van je organisatie te verbeteren.

VERSCHENEN IN: VAN 12 – 18, OKTOBER 2011

In dit artikel wordt een helder stappenplan beschreven, waarmee een school vanuit gedeelde kernwaarden van alle medewerkers én de kernopdracht van de school, de kerndoelen en uitdaging voor de komende jaren formuleert  en daarmee een koers uitzet. Dit wordt vervolgens op aansprekende en creatieve wijze verwoord in een koersboekje als visitekaartje van de school: ´dit zijn wij en hierop zijn we aanspreekbaar´. Bureau Galenkamp&Schut voert dit traject op diverse scholen uit.

Lees meer in de publicatie ´Koersboekje voorkomt irritaties´ (PDF, 91 kB)

 

MOTIVEREN IS ALTIJD DEMOTIVEREN.

Wie is verantwoordelijk voor demotivatie op school?

VERSCHENEN IN: VAN 12 – 18, MEI 2011.

Ten aanzien van het onderwerp ´motivatie´ treedt er een spiegelend effect op tussen het gedrag van de leerling en dat van de leraar, evenals dat tussen de leraar en zijn leidinggevende. Een zinvolle vraag is:´Hoe krijg jij het voor elkaar dat je leerlingen gedemotiveerd raken?´ Wanneer het antwoord op deze vraag helder wordt, weet je ook wat je kunt doen om bij de natuurlijke motivatie van leerlingen aan te sluiten.

Lees meer in de publicatie ´Motiveren is altijd demotiveren´ (PDF, 139 kB)

ORDE EN GRENZEN.

Wat zeggen ordeproblemen over het gedrag van de leraar?

VERSCHENEN IN: VAN 12 – 18, JUNI 2011.

Ook ten aanzien van ordeproblemen op school is een spiegelend effect van gedrag waar te nemen: wat is de rol van de leraar hierin, wat van de leerlingen en hoe beïnvloeden deze elkaar? Dezelfde dynamiek is waar te nemen in de interactie van leraren en hun leidinggevende. Een oplossing is gelegen in het nemen van de verantwoordelijkheid voor het eigen aandeel.

Lees meer in de publicatie ´Orde en grenzen´ (PDF, 139 kB)

VERANTWOORDELIJKHEID NEMEN, GEVEN EN LATEN.

In veel scholen wordt geschoven met verantwoordelijkheden.

VERSCHENEN IN: VAN 12 – 18, SEPTEMBER 2011.

In een professionele cultuur nemen mensen hun eigen verantwoordelijkheden, passend bij hun rol of functie. Een kenmerk van een niet-professionele organisatie is, dat er geschoven wordt met verantwoordelijkheden. Dit wordt zichtbaar in de dynamiek tussen mensen. Ook hier geldt: wat jij doet heeft effect op een ander. Ben je bereid het gedrag van de ander naar jou toe te zien als spiegel van wat jij zelf in de wereld zet?

Lees meer in de publicatie ´Verantwoordelijkheid nemen, geven en laten´ (PDF, 188 kB)

INTERACTIE OP DE MAT®

Als een leerling niet anders kan, wat betekent dat dan voor jou als leraar?

VERSCHENEN IN: VAN 12 – 18, OKTOBER 2010.

Passend onderwijs stelt hoge eisen aan de competenties van leraren in de directe interactie met zorgleerlingen. De Mat is een methode waarmee leraren zicht krijgen op hun eigen handelen en vervolgens de effectiviteit van hun interacties kunnen vergroten.

Lees meer in de publicatie ‘Interactie op de Mat ‘ (pdf, 148KB)

 

LESGEVEN VANUIT MACHT OF VANUIT KRACHT.

Macht roept onmacht op.

VERSCHENEN IN: VAN 12 – 18, JUNI 2009.

Tussen leraren en leerlingen heerst een hiërarchische verhouding. Leraren dragen meer verantwoordelijkheid voor wat er in de les gebeurt dan leerlingen. Leraren hebben meer over leerlingen te zeggen, dan omgekeerd. Hiermee treedt het verschijnsel ‘macht’ op in klassensituaties. Macht roept echter vaak onmacht op. Het is effectiever om vanuit kracht les te geven.

Lees meer in de publicatie ‘ Lesgeven vanuit macht of vanuit kracht ‘ – Henk Galenkamp (PDF, 148kB)

 

DOCENTEN ALS DADERS EN SLACHTOFFERS.

 Relaties moeten kloppen.

VERSCHENEN IN: VAN 12 – 18, OKTOBER 2009.

Lesgeven vanuit macht of onmacht was het thema van een eerdere publicatie (zie boven). Maar hoe krijgen we zicht op beschadigende patronen in onderwijssituaties en hoe kunnen we die doorbreken? Mooi onderwijs vraagt immers relaties die kloppen. Zowel tussen leerlingen onderling, leraren onderling en teamleiders onderling, als tussen leraren en leerlingen, teamleiders en leraren, schoolleiders en teamleiders.

Lees meer in de publicatie ‘Docenten als daders en slachtoffers ‘- Henk Galenkamp (PDF, 99kB)

 

BEZIELING EN AUTONOMIE IN HET ONDERWIJS.

Liefde voor het vak en voor de leerlingen.

VERSCHENEN IN: VAN 12 – 18, JANUARI 2010.

Bijna zonder uitzondering spreken docenten, wanneer je hen daarnaar
vraagt, over hun liefde in hun werk. Deze liefde betreft meestal twee zaken:
hun vak of hun leerlingen. Voor sommigen staat de liefde voor hun leerlingen
op de eerste plaats. Voor anderen is dat de liefde voor het vak. Steeds
vinden leraren er de drijfveer in, van waaruit ze hun werk willen doen. We
noemen dit ‘bezieling’. Het is afschuwelijk voor een leraar wanneer hij zich
hierin gefrustreerd voelt.

Lees meer in de publicatie ‘ Bezieling en autonomie in het onderwijs ‘ – Henk Galenkamp (PDF, 132kB)

 

BOEKEN

KRACHTIGE LERAREN, PRACHTIG ONDERWIJS. NAAR MEER CONTACT EN BEZIELING IN DE SCHOOL.

Of u nu leraar of schoolleider bent, uiteindelijk heeft u hetzelfde doel: het creëren van ‘prachtig onderwijs’. Maar het bereiken van dit doel is niet altijd gemakkelijk. Vaak gaat het in de interactie tussen mensen in en om de school mis. Hoe dit te voorkomen is, beschrijft Henk Galenkamp in deze publicatie.

Ontwikkeling en ontplooiing
Krachtige leraren, prachtig onderwijs gaat over de innerlijke houdingen van mensen (leraren, leerlingen, leidinggevenden) en het daaruit voortkomende gedrag. Galenkamp beschrijft helder welke dynamieken er spelen in de interactie tussen mensen. Hij houdt de lezer daarbij een spiegel voor: pas wanneer we beschadigend gedrag bij onszelf herkennen en erkennen, maken we de weg vrij voor ontwikkeling en ontplooiing.

Thema’s
Onderwerpen als macht en onmacht, onzekerheid, angst en negatieve ervaringen komen aan de orde. Ook algemene onderwijsthema’s, zoals de beoordeling van leerlingen en leraren, (de)motivatie, pestgedrag, omgaan met agressie en radicalisering, worden vanuit deze invalshoek beschreven.

Handvatten
Met dit boek kunt u daadwerkelijk aan de slag in uw onderwijspraktijk. U krijgt praktische handvatten aangereikt om te werken aan meer contact en bezieling in de school, kortom: aan prachtig onderwijs.

Henk Galenkamp (2009). Krachtige leraren, prachtig onderwijs. Naar meer contact en bezieling in de school. ISBN 978906508605-1. CPS Uitgeverij, Amersfoort, www.cps.nl

 

DIT IS WAT MIJ DRIJFT. OVER LEIDINGGEVEN AAN ONDERWIJS.

Schoolleiders hebben te maken met grote uitdagingen en tegengestelde belangen. Leraren, leerlingen en ouders vragen de aandacht. Maar ook hebben schoolleiders te maken met eisen vanuit de overheid en vanuit de maatschappij. In dit boek geven tien schoolleiders een kijkje achter de schermen van hun schoolpraktijk. Aan de hand van een serie integere portretten ontstaat zo een afgewogen beeld van het leidinggeven aan onderwijs.
De geïnterviewde schoolleiders in Dit is wat mij drijft zijn mensen met verschillende achtergronden, loopbanen en visies. Elk van hen heeft echter iets wezenlijks te vertellen over leiderschap in het onderwijs. Wat deze schoolleiders bindt, is hun overtuiging dat hun werk er toe doet voor leraren en leerlingen en voor de maatschappij.

Henk Galenkamp en Hartger Wassink (2009). Dit is wat mij drijft. Over leidinggeven aan onderwijs. ISBN 978906508604-4. CPS Uitgeverij, Amersfoort, www.cps.nl

BANG VOOR BOOS? DE INVLOED VAN EMOTIES OP VEILIGHEID IN DE SCHOOL

Dit boek gaat over veiligheid op micro-niveau. Welke gevoelens spelen er in de ontmoetingen tussen leraar en leerling, tussen leraar en ouders, tussen leerlingen onderling en tussen leraren en schoolleiding? Wat doen deze personen met gevoelens van angst en boosheid?

Dit boek geeft inzicht in de betekenis van functionele boosheid: als je duidelijk je grenzen aangeeft bij grensoverschrijdend gedrag van een ander, wordt het veiliger in de school. Lezers worden gestimuleerd de eigen angsten onder ogen te zien en deze, waar nodig, om te zetten in gezonde boosheid, ter bescherming van de grenzen in de school. Met vele levendige voorbeelden uit de praktijk.

Henk Galenkamp (2006). Bang voor boos? De invloed van emoties op veiligheid in de school. ISBN 978-90-6508-552-8. CPS Uitgeverij, Amersfoort, www.cps.nl

ALS SCHOLEN EEN GEZICHT KRIJGEN. DE CULTUUR ALS VOEDINGSBODEM VOOR EEN LERENDE ORGANISATIE

De cultuur van een school is eigenlijk altijd meer dan wat een school laat zien. Gevoelens, houdingen en overtuigingen van het personeel zijn van grote invloed op de schoolpraktijk.

Dit boek houdt docenten en schoolleiders een spiegel voor als het om de schoolcultuur gaat en zet reflectie in gang.
In het boek is een matrix opgenomen die zicht geeft op verschillende culturen in het onderwijs. Levendige voorbeelden, prachtige illustraties, praktijksuggesties, interviews en verhalen van schoolleiders, docenten en leerlingen illustreren de dagelijkse praktijk.

Henk Galenkamp & Mieke Vollenhoven (2006). Als scholen een gezicht krijgen. De cultuur als voedingsbodem voor een lerende organisatie. ISBN 978-90-6508-506-1. CPS Uitgeverij, Amersfoort, www.cps.nl